Prof. dr. Abdellah El Haloui is een taalkundige die taal niet alleen bestudeert als een systeem van woorden en grammaticale regels, maar vooral als een venster op de mens: op zijn geschiedenis, zijn ontwikkeling en zijn vermogen om betekenis te geven aan de wereld om hem heen.
Hij is hoogleraar linguïstiek aan de Faculty of Letters and Humanities van de Cadi Ayyad Universiteit in Marrakech en heeft meer dan vijfentwintig jaar ervaring in onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Sinds 2010 is hij oprichter en directeur van de masteropleiding Linguistics and Advanced English Studies. Daarnaast was hij van 2018 tot 2022 hoofd van de afdeling Engels en begeleidt hij onderzoek op master- en doctoraatsniveau.
Zijn wetenschappelijke belangstelling is uitzonderlijk breed. Hij houdt zich bezig met historische taalkunde, syntaxis en taaltheorie, maar ook met filologie, epigrafie en de geschiedenis van het Tamazight en zijn schrift (Tifinagh) en de Marokkaanse Darija. Daarbij onderzoekt hij niet alleen hoe talen op een bepaald moment in elkaar zitten, maar vooral hoe zij ontstaan, veranderen en zich door de eeuwen heen ontwikkelen.
Dat brede perspectief zien we ook terug in zijn publicaties. Hij schreef onder meer over taalverwerving vanuit Marokkaans perspectief, over de relatie tussen taal en werkelijkheid en over de historische ontwikkeling van de Marokkaanse Darija. Daarnaast verricht hij onderzoek naar oude Libyco-Amazigh-inscripties, waarbij taalkunde, filologie en geschiedenis bij elkaar komen.
Juist daardoor past prof. El Haloui bijzonder goed binnen het centrale thema van onze studiereis naar Tanger: de mens en de taal.
Want wanneer wij vragen waar taal vandaan komt, stellen wij eigenlijk ook een vraag over onszelf. Op welk moment in de menselijke ontwikkeling ontstond het vermogen om klanken en tekens systematisch met betekenissen te verbinden? Welke cognitieve en sociale vermogens waren daarvoor noodzakelijk? En wat vertelt taal ons over de manier waarop de vroege mens leerde denken, communiceren en samenleven?
Prof. El Haloui zal tijdens de studiereis twee volledige dagen colleges verzorgen waarin deze grote vragen centraal staan.
De eerste dag voert ons in zekere zin terug naar het begin: naar de vraag hoe taal menselijk kon worden. Wat moest er in de ontwikkeling van de mens gebeuren voordat echte taal mogelijk werd? Welke rol speelden cognitie, sociale interactie en symbolisch denken? En kunnen de structuren die wij vandaag in talen aantreffen ons nog iets vertellen over dat verre verleden?
De tweede dag verschuift het perspectief van het ontstaan van taal naar haar voortdurende ontwikkeling en verandering. Hoe ontstaan nieuwe woorden en grammaticale systemen? Wat gebeurt er wanneer talen en bevolkingsgroepen met elkaar in contact komen? En hoe raken taal, geschiedenis en identiteit met elkaar verweven? Daarbij kan de weg lopen van eeuwenoude Amazigh-inscripties tot de ontwikkeling van de Marokkaanse Darija en tot taalverandering die wij vandaag zelf kunnen waarnemen.
Voor tolken en vertalers is dat bijzonder relevant. In ons dagelijks werk zien wij taal meestal op het moment waarop zij al bestaat: wij luisteren, interpreteren en zetten betekenissen van de ene taal over naar de andere. Prof. El Haloui nodigt ons als het ware uit om een stap terug te doen en ons af te vragen: wat ís dat merkwaardige menselijke verschijnsel dat wij iedere dag gebruiken en waarmee wij beroepsmatig werken?
Hoe is het ontstaan? Waarom heeft het zoveel verschillende vormen aangenomen? Waarom veranderen talen voortdurend? En wat vertellen die veranderingen over de gemeenschappen die ze spreken?
Daarmee worden zijn colleges meer dan alleen colleges over linguïstiek. Ze gaan uiteindelijk over een veel grotere vraag: wat betekent het om mens te zijn?
De rode draad in het werk van prof. El Haloui is immers dat taal nooit stilstaat. Zij ontstaat, verandert, vermengt zich met andere talen en laat tegelijkertijd sporen van het verleden achter.
Wie naar taal kijkt, kijkt daarom ook naar geschiedenis. Wie onderzoekt hoe mensen taal verwerven en ontwikkelen, onderzoekt ook het menselijk denken. En wie de ontwikkeling van taal probeert te begrijpen, komt uiteindelijk heel dicht bij de ontwikkeling van de mens zelf.
Dat is precies wat prof. dr. Abdellah El Haloui gedurende twee dagen met ons in Tanger zal onderzoeken: de fascinerende weg van mens naar taal — en van taal terug naar de mens.
