Ayoub Agouzal – Van inscriptie tot schrift: de oude Amazigh en Tifinagh
Tijdens onze studiereis in Tanger neemt Ayoub Agouzal, promovendus verbonden aan de Cadi Ayyad Universiteit in Marrakech, ons mee naar een veel vroeger stadium in de geschiedenis van taal: het moment waarop gesproken taal ook zichtbaar en duurzaam wordt gemaakt in schrift.
Agouzal heeft een achtergrond in de taalkunde en vertaalwetenschap. In zijn opleiding hield hij zich onder meer bezig met Engelse linguïstiek, vertaaltechnologie en gespecialiseerde vertaling. Daarnaast is hij werkzaam in het onderwijs en als vertaler. Daarmee benadert hij taal zowel vanuit een wetenschappelijke als vanuit een praktische invalshoek.
Centraal in zijn college staan de oude Amazigh-inscripties en het Tifinagh-schrift. De Amazigh-talen beschikken over een schrifttraditie die ons ver terugvoert in de geschiedenis van Noord-Afrika. Oude inscripties confronteren ons daarbij met fascinerende vragen: wanneer wordt een teken daadwerkelijk schrift? Wat kunnen enkele tekens op een rots, grafmonument of ander oud object ons vertellen over de taal en de samenleving van degenen die ze hebben aangebracht? En hoe kunnen onderzoekers schriftvormen uit het verleden verbinden met latere ontwikkelingen?
Tifinagh is in dit verband bijzonder interessant. Het is geen schrift dat uitsluitend tot een afgesloten archeologisch verleden behoort. Oude vormen ervan staan in een historische relatie tot schrifttradities die tot op de dag van vandaag met Amazigh-taal en -identiteit verbonden zijn. Daardoor biedt Tifinagh een bijzondere mogelijkheid om na te denken over continuïteit en verandering: tekens kunnen eeuwenlang worden overgeleverd terwijl hun vorm, functie, gebruiksomgeving en culturele betekenis veranderen.
Het college sluit daarmee nauw aan bij het centrale thema van onze studieweek: hoe de mens door taal mens wordt. Nadat wij hebben stilgestaan bij de verre oorsprong van de mens en van menselijke taal, komen we hier bij een volgende beslissende stap: de mens leert zijn woorden los te maken van het ogenblik waarin zij worden uitgesproken. Door schrift kan taal de spreker overleven, grote afstanden afleggen en zelfs na duizenden jaren opnieuw tot ons spreken.
Voor tolken en vertalers is juist die overgang van gesproken naar geschreven taal buitengewoon herkenbaar. Zij weten als geen ander dat betekenis nooit eenvoudigweg in tekens opgesloten ligt. Schrift moet worden gelezen, geïnterpreteerd en in zijn historische en culturele context worden geplaatst.
Aan de hand van de oude Amazigh-inscripties en Tifinagh zal Ayoub Agouzal ons zo laten kennismaken met een van de meest fascinerende hoofdstukken uit de taalgeschiedenis van Noord-Afrika: het moment waarop de stem een teken wordt – en het vluchtige woord geschiedenis kan worden.
